Jacek Zadrożny

Projektowanie dla osób niewidomych

Tue, 07 Apr 2026 00:00:00 +0000

Osoby niewidome korzystają z interfejsów cyfrowych wyłącznie przez czytnik ekranu. To oznacza, że każda decyzja wizualna — układ strony, hierarchia treści, etykiety elementów — musi mieć swój odpowiednik w strukturze kodu. Jeśli coś widać, ale nie ma tego w semantyce, dla użytkownika czytnika to nie istnieje.

Graeme Coleman z TetraLogical zebrał praktyczne zasady, które idą dalej niż lista wymagań WCAG. Struktura strony powinna być przekazana przez landmarks, nagłówki i listy — nie tylko wygląd. Ważne informacje powinny pojawiać się pierwsze, żeby użytkownik nie musiał przesłuchiwać całej strony. Nazwy i etykiety powinny być spójne — to samo działanie, ta sama nazwa, zawsze. Treść ma być zwięzła, ze słowami kluczowymi na początku zdania.

Gemini Flash Live: agenty głosowe i wizyjne w czasie rzeczywistym

Mon, 06 Apr 2026 00:00:00 +0000

Google udostępniło Gemini Flash Live — pierwszy model audio czasu rzeczywistego z rodziny Gemini 3. To narzędzie dla deweloperów budujących aplikacje, które słuchają, widzą i reagują bez zauważalnego opóźnienia.

Trzy główne ulepszenia względem poprzedniej wersji: model znacznie lepiej radzi sobie z wywoływaniem funkcji i narzędzi w hałaśliwych środowiskach, lepiej przestrzega złożonych instrukcji nawet gdy rozmowa schodzi z utartego toru, a odpowiedzi są szybsze i bardziej naturalne dzięki lepszemu rozpoznawaniu niuansów akustycznych.

Ask AIMee — chatbot AI wyspecjalizowany w dostępności

Sun, 05 Apr 2026 00:00:00 +0000

WebAIM uruchomił AIMee — chatbota opartego na modelu Qwen 3 Coder, przystosowanego do odpowiadania na pytania z zakresu dostępności cyfrowej. Można go zapytać o WCAG, poprosić o przegląd kodu pod kątem błędów dostępności, pomoc w pisaniu polityk czy sprawdzenie własnej wiedzy. Sam serwis zapewnia, że interfejs chatbota jest dostępny dla użytkowników z niepełnosprawnościami.

Twórcy uczciwie zaznaczają, że narzędzie może się mylić — halucynacje i błędne odpowiedzi są możliwe, więc warto weryfikować wyniki. To uczciwe zastrzeżenie, którego wiele narzędzi AI po prostu nie komunikuje wprost.

Skill dla AI, który zna się na kolorach i dostępności

Thu, 02 Apr 2026 00:00:00 +0000

Programiści korzystający z asystentów AI (Claude Code, Cursor, GitHub Copilot) mogą teraz „dokształcić" swojego asystenta z zakresu kolorów i dostępności. skill.color-expert to repozytorium wiedzy, które po zainstalowaniu sprawia, że asystent AI od razu wie, jak działa APCA, czym różni się sRGB od OKLAB i dlaczego stary algorytm kontrastu z WCAG 2.x ma swoje ograniczenia.

Całość zbudowana jest w trzech warstwach: skondensowany plik ze „złotymi zasadami" ładowany przy każdym pytaniu o kolor, indeks tematyczny do wyszukiwania, oraz 144 pliki referencyjne zawierające transkrypcje wideo, artykuły i dokumentację narzędzi. Łącznie blisko 300 000 słów materiału źródłowego — od historycznej teorii koloru po współczesne algorytmy generowania palet.

Wpadki i wypadki #22: pomijanie bloków treści

Wed, 01 Apr 2026 00:00:00 +0000

Comandeer wraca z kolejną odsłoną swojego cyklu i tym razem bierze na warsztat kryterium WCAG 2.4.1 — obowiązek zapewnienia mechanizmu pomijania bloków treści powtarzających się na wielu stronach. Brzmi technicznie, ale w praktyce chodzi o jedno: użytkownik klawiatury czy czytnika ekranu nie powinien przebijać się przez całe menu nawigacyjne za każdym razem, gdy otwiera nową podstronę.

Autor opisuje trzy techniki, które się uzupełniają: właściwa hierarchia nagłówków, punkty orientacyjne (elementy semantyczne HTML jak <main>, <nav>, <header>) oraz skip linki — czyli linki na początku strony, które przenoszą bezpośrednio do treści głównej. Każda z tych technik pomaga innej grupie użytkowników, a razem tworzą solidne podstawy nawigacji.

Dostępnik o WAI-Adapt, czyli jak strona może się sama dostosowywać

Tue, 31 Mar 2026 00:00:00 +0000

W najnowszym numerze Dostępnika piszę o WAI-Adapt — specyfikacji opracowywanej przez W3C, która daje autorom stron możliwość dodawania do kodu HTML dodatkową semantykę. Tę, którą mogą odczytać narzędzia wspomagające i na jej podstawie automatycznie zmieniać sposób prezentacji treści.

Kluczowy problem, który WAI-Adapt próbuje rozwiązać, jest bardzo konkretny: różni użytkownicy mają sprzeczne potrzeby. Osoba z dyskalkulią potrzebuje liczb zapisanych słowami. Osoba z autyzmem może woleć cyfry właśnie dlatego, że są jednoznaczne. Jedna strona nie może zadowolić obu — chyba że potrafi się dostosować. I o to chodzi.

Czy AI rozwiązuje problem czasochłonnego testowania dostępności?

Sun, 29 Mar 2026 00:00:00 +0000

Christoph Rump zadaje pytanie, które krąży po branży od jakiegoś czasu: skoro automatyczne narzędzia jak axe-core łapią tylko część błędów dostępności, a manualne testy są drogie — czy LLM-y mogą wypełnić tę lukę? Artykuł jest konkretny i uczciwy w ocenie.

Autor wyróżnia dwa podejścia. Pierwsze to dedykowane testy LLM — wyciągasz z DOM odpowiednie elementy i analizujesz je pod kątem konkretnego kryterium WCAG z precyzyjnym promptem. Drugie to walidacja wyników automatyki przez LLM — model weryfikuje to, co wcześniej wykryły tradycyjne narzędzia. Kluczowa obserwacja: ogólne, holistyczne zapytania do modelu prowadzą do halucynacji. Precyzyjne prompty celowane w pojedyncze kryterium — działają znacznie lepiej.

WebAIM Million 2026: prawie każda strona ma błędy dostępności

Fri, 27 Mar 2026 00:00:00 +0000

WebAIM opublikował coroczny raport z analizy miliona stron głównych. Wyniki są przygnębiające, choć nikogo w branży nie zaskoczą: 95,9% stron ma wykrywalne błędy WCAG 2, a średnia liczba błędów na stronę wynosi 56 — o 10% więcej niż rok wcześniej. Strony są też coraz bardziej rozbudowane: średnia liczba elementów na stronie wzrosła o 22,5% w ciągu jednego roku i jest niemal dwukrotnie wyższa niż siedem lat temu.

Sześć typów błędów odpowiada za 96% wszystkich wykrytych barier. Na liście od siedmiu lat te same pozycje: niski kontrast tekstu (83,9% stron), brak atrybutu alt przy obrazkach, brak etykiet formularzy, puste linki, puste przyciski, brak języka dokumentu. Nic nowego — i właśnie to jest problem. Raport rok po roku mówi to samo, a liczby idą w górę.

Strategiczne podejście do dostępności cyfrowej na uczelni wyższej

Thu, 26 Mar 2026 00:00:00 +0000

W środę i czwartek uczestniczyłem jako prelegent w X Forum Uczelnianych Pełnomocników ds. Osób z Niepełnosprawnościami. Wydarzenie odbyło się na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM w Poznaniu i zgromadziło pełnomocników rektorów z uczelni z całej Polski.

Moje wystąpienie dotyczyło strategicznego podejścia do zapewniania dostępności cyfrowej na uczelni wyższej. Główna teza: dostępność cyfrowa nie powinna być traktowana jako seria jednorazowych działań naprawczych, lecz jako element systemowy — wbudowany w procesy zakupowe, projektowe i komunikacyjne uczelni. Inaczej zawsze będziemy gasić pożary.

Rokid Glasses — okulary AR z napisami i tłumaczeniem na żywo

Wed, 25 Mar 2026 00:00:00 +0000

Rokid Glasses zdobyły nagrodę Best of CES 2025 i od razu wylądowały na mojej liście “urządzeń wartych obserwowania w kontekście dostępności”. To okulary AR ważące zaledwie 49 gramów, z wbudowanym wyświetlaczem, kamerą Sony 12 MP i procesorem Qualcomm Snapdragon AR1 Gen 1. Cena to 599 dolarów, czyli jakieś 2400 złotych — do tego wrócę.

Dla mnie najciekawsza funkcja to napisy wyświetlane bezpośrednio w polu widzenia. Osoba głucha lub słabosłysząca może rozmawiać twarzą w twarz z kimkolwiek i widzieć transkrypcję mowy rozmówcy na poziomie oczu — bez wyciągania telefonu, bez patrzenia w dół, bez tracenia kontaktu wzrokowego. To brzmi prosto, ale w praktyce to zupełnie inna jakość komunikacji niż dotychczasowe rozwiązania. Do tego dochodzi tłumaczenie w czasie rzeczywistym: 89 języków online, 6 offline, latencja poniżej sekundy. Wyobraźmy sobie osobę głuchą, która nie zna języka kraju, w którym przebywa — Rokid obsługuje obie bariery jednocześnie.

Raport AI w dostępności — co działa, a co jeszcze nie

Mon, 23 Mar 2026 00:00:00 +0000

Pod koniec 2025 roku SAGES i Instytut Podstaw Informatyki PAN opublikowały ponad 240-stronicowy raport o możliwościach AI w dostępności cyfrowej. Powstał w ramach projektu AI DC finansowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji — budżet ponad 10 milionów złotych. To pierwszy tak kompleksowy dokument na polskim rynku, który zamiast spekulować, mierzy.

Wyniki są obiecujące tam, gdzie powinny być: opisy alternatywne (GPT-4.1 uzyskał prawie 70% na polskim benchmarku), transkrypcja (bezpłatny Whisper Large v3 dorównuje płatnym rozwiązaniom), upraszczanie tekstów. We wszystkich tych obszarach AI już dziś może realnie odciążyć pracę człowieka — pod warunkiem, że człowiek zostaje w pętli.

Adobe InDesign generuje alt teksty przez AI — i robi to źle

Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0000

Adobe dodało do InDesign generator opisów alternatywnych oparty na AI (wersja 21.2, styczeń 2026). Funkcja jest domyślnie włączona dla użytkowników planów Pro i Enterprise, kosztuje jeden kredyt generatywny za opis. Brzmi jak krok w dobrą stronę — w końcu brak tekstów alternatywnych to jeden z najczęstszych błędów dostępności w dokumentach PDF.

Problem w tym, że testujący projektanci odkryli poważne błędy. Część opisów jest trafna, ale zdarzają się opisy zupełnie niepowiązane z obrazem — a w kilku przypadkach AI wygenerowało opisy sugerujące nagość przy obrazach, które nie mają z tym nic wspólnego. To nie jest drobna niedokładność — to realne ryzyko wizerunkowe i prawne. Colleen Gratzer, autorka artykułu, celnie podsumowuje: zły alt tekst jest gorszy niż żaden. Automatyczne narzędzia do sprawdzania dostępności flagują brak opisu jako błąd, ale opis obecny — nawet absurdalny — uznają za zgodność. Fałszywa zgodność jest groźniejsza niż jawny problem.

Robot z tysiącem twarzy — czy EMO może wspierać terapię?

Fri, 20 Mar 2026 00:00:00 +0000

EMO to mały robot na biurko od Living.ai. Ma ekran twarzy zdolny do ponad tysiąca ekspresji, rozpoznaje twarze domowników, reaguje na głos i dotyk, porusza się autonomicznie i prowadzi rozmowy przez wbudowanego asystenta AI. Kosztuje około 300–400 dolarów i jest sprzedawany jako gadżet, zabawka dla dorosłych, elektroniczny kompan. Nic w materiałach producenta nie sugeruje zastosowań terapeutycznych.

Ale kiedy patrzy się na tę specyfikację przez pryzmat dostępności, trudno nie dostrzec potencjału. Roboterapia — czyli terapia wspomagana robotami — to realny i rozwijający się obszar. Roboty takie jak Kaspar (zaprojektowany specjalnie dla dzieci z autyzmem) czy PARO (foka używana w terapii demencji) mają udokumentowane efekty kliniczne. EMO wpisuje się w tę samą intuicję: bogata mimika może pomagać w nauce rozpoznawania emocji, a przewidywalny, niereagujący na stres partner interakcji redukuje lęk społeczny — oba problemy typowe w spektrum autyzmu. Dla osób z demencją robot-kompan może łagodzić poczucie izolacji podobnie jak PARO.

Kamera AI zrób to sam — Google AIY Vision Kit

Wed, 18 Mar 2026 00:00:00 +0000

Google wypuściło zestaw do samodzielnego zbudowania kamery z uczeniem maszynowym. AIY Vision Kit zawiera Raspberry Pi Zero, specjalny chip do przetwarzania obrazu i kartonową obudowę. Całość działa lokalnie — bez chmury, bez internetu. Kamera może rozpoznawać twarze, emocje oraz klasyfikować obiekty (ludzi, zwierzęta, jedzenie). Można też wgrać własne modele TensorFlow.

Pierwsze pytanie, które mi się nasuwa: czy to ma sens dla osób niewidomych? Koncepcja jest obiecująca — kamera opisująca otoczenie głosem to realne narzędzie asystujące. Problem w tym, że kit to platforma eksperymentalna, nie gotowy produkt. Żeby działał jako pomoc dla osoby niewidomej, trzeba samodzielnie zaprogramować syntezę mowy, logikę opisywania sceny i cały interfejs użytkownika. To zadanie dla dewelopera, nie dla końcowego użytkownika.

Projektowanie dla osób z lękiem

Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0000

Lęk to nie tylko kwestia komfortu — to stan, który realnie obciąża zasoby poznawcze. Osoby z zaburzeniami lękowymi reagują silniej na presję czasu, nieprzewidywalne zachowanie interfejsu czy brak informacji o tym, po co serwis pyta o dane osobowe. Projektując bez tej świadomości, możemy nieświadomie wykluczać całe grupy użytkowników.

Demelza Feltham z Tetralogical zebrała sześć konkretnych zasad. Kilka z nich dotyczy rzeczy, które w dobrym projektowaniu i tak powinny być oczywiste: jasne wskaźniki postępu w formularzach wieloetapowych, możliwość przejrzenia danych przed wysłaniem, breadcrumby i sensowna nawigacja. Ale są też bardziej specyficzne: unikanie taktyk manipulacyjnych (komunikaty „zostały ostatnie 2 miejsca!"), ukrywanie odliczania czasu albo dawanie użytkownikowi kontroli nad timeoutami.

Dostępnik o 7 odrzuconych kryteriach sukcesu

Mon, 16 Mar 2026 00:00:00 +0000

Nowy numer Dostępnika poświęcony jest siedmiu kryteriom sukcesu WCAG 2.1, które nie mają zastosowania przy ocenie dostępności aplikacji mobilnych zgodnie z polską ustawą o dostępności cyfrowej (opartą na standardzie EN 301 549). To temat, który sprawia sporo kłopotów audytorom — czemu akurat te kryteria są wyłączone i co to w praktyce znaczy?

Wśród wyłączonych znalazły się m.in. 2.4.1 Pomiń bloki (systemowe gesty nawigacyjne robią to za aplikację), 2.4.2 Tytuł strony (aplikacje mobilne nie mają stron w webowym sensie) czy 4.1.3 Komunikaty o stanie (kryterium pisane z myślą o językach znaczników, nie natywnym kodzie). Każde wyłączenie ma swoje uzasadnienie wynikające ze specyfiki platform mobilnych.

AI w badaniu dostępności cyfrowej — raport z analizą modeli

Sun, 15 Mar 2026 00:00:00 +0000

Ministerstwo Cyfryzacji opublikowało raport w ramach projektu „AI DC", który odpowiada na konkretne pytanie: czy i jak sztuczna inteligencja może pomóc w testowaniu dostępności cyfrowej? To nie jest kolejny ogólnikowy przegląd możliwości AI — raport zawiera porównania modeli językowych z danymi liczbowymi i wskazuje ich ograniczenia.

Analizie poddano różne typy modeli: tekstowe, multimodalne, OCR, rozpoznawanie mowy (ASR), syntezę mowy (TTS) oraz podejście RAG. Odniesiono je do standardów WCAG 2.1 i 2.2 oraz regulacji unijnych. Uwzględniono również polskie zbiory danych — BIGOS, LUNA i DocLayNet — co ważne z perspektywy polskojęzycznych serwisów publicznych.

Popover API czy Dialog API — co wybrać?

Fri, 13 Mar 2026 00:00:00 +0000

Dwa nowoczesne interfejsy przeglądarki, dwa różne zastosowania. Zasada jest prosta: Popover API nadaje się do większości wyskakujących elementów. Dialog API — tylko do modalnych okien dialogowych.

Dialogi to po prostu podzbiór popoverów. Modal to ich najbardziej restrykcyjny wariant — wymaga tła (backdrop), a reszta strony musi być nieaktywna. Popover tego nie potrzebuje. To zresztą dobry wskaźnik: jeśli nie ma backdropa, to nie jest modal.

Popover API ma wbudowane zarządzanie focusem, automatyczne atrybuty ARIA i obsługę „light dismiss" (zamknięcie przez kliknięcie poza element) — praktycznie bez pisania JavaScriptu. Dialog API wymaga ręcznego zajęcia się tym wszystkim, choć metoda showModal() robi sporo roboty za nas, jeśli rzeczywiście potrzebujemy modala.

Sieć dla wszystkich — 37 lat od propozycji Berners-Lee

Thu, 12 Mar 2026 00:00:00 +0000

Dokładnie 37 lat temu, 12 marca 1989 roku, Tim Berners-Lee złożył swojemu przełożonemu w CERN dokument zatytułowany Information Management: A Proposal. Szef napisał na pierwszej stronie: „Mgliste, ale fascynujące". Tak zaczęła się sieć WWW. Nie jako projekt wojskowy, nie jako platforma komercyjna — jako propozycja lepszego zarządzania wiedzą w jednej organizacji naukowej. A potem rozrosła się na cały świat.

Berners-Lee od początku mówił: „This is for everyone" — sieć jest dla każdego człowieka. To zdanie wyświetlił na ceremonii otwarcia igrzysk olimpijskich w Londynie w 2012 roku. Miał na myśli dosłownie wszystkich: niezależnie od kraju, języka, urządzenia, sprawności. Dlatego protokoły HTTP i HTML zostały zaprojektowane jako otwarte standardy — żeby nikt nie musiał płacić licencji i żeby każdy mógł budować na tym samym fundamencie. Dostępność nie była dodatkiem do sieci. Była wpisana w jej DNA.

Twoja przeglądarka już potrafi czytać strony

Wed, 11 Mar 2026 00:00:00 +0000

Firefox, Chrome, Edge, Safari — każda z tych przeglądarek ma wbudowaną funkcję głośnego czytania stron. Bezpłatnie, bez instalowania czegokolwiek. Adrian Roselli przypomina o tym fakcie wprost: zanim zaczniesz szukać wtyczki albo płatnej usługi „read aloud", sprawdź, co już masz w przeglądarce.

Gotowe rozwiązania firm trzecich brzmią kusząco, ale niosą ze sobą realne koszty: śledzenie użytkowników, ryzyko prawne, zależność od dostawcy, który może zniknąć, a do tego ślad środowiskowy. Tymczasem wbudowane czytanie w przeglądarkach daje użytkownikowi pełną kontrolę — wybór głosu, tempo czytania — i nie wymaga zaufania do żadnego zewnętrznego serwisu.

Dostępnik o generatorze audiodeskrypcji

Tue, 10 Mar 2026 00:00:00 +0000

W najnowszym numerze Dostępnika opisuję, jak w jeden dzień zbudowałem prototyp generatora audiodeskrypcji. Narzędzie analizuje wideo, wykrywa przerwy między wypowiedziami i wstawia w nie opisy tego, co widać na ekranie — syntezowane głosem. Cały potok: Silero VAD do detekcji mowy, Gemini 2.5 Flash do analizy obrazu, Google TTS do syntezy i FFmpeg do poskładania tego w całość.

Pisałem z pomocą Claude Code i GitHub Copilot. AI pisał kod sprawnie — ale tylko wtedy, gdy wiedziałem, co mu powiedzieć. Trzy razy musiałem korygować kurs: raz przy przetwarzaniu audio (torchaudio nie działał, zastąpiłem FFmpegiem), raz przy synchronizacji czasowej (pierwsze podejście wrzucało wszystkie opisy w jedną dużą lukę), raz przy samym tekście (Gemini generował listy słów kluczowych zamiast zdań — doprecyzowanie promptu rozwiązało problem).

Konferencja inauguracyjna projektu Centrum Komunikacji

Mon, 09 Mar 2026 19:46:04 +0100

Dzisiaj odbyła się konferencja otwierająca ogromny projekt Centrum Komunikacji. W tym projekcie doradzam, jak stworzyć dostępną aplikację do przetwarzania standardowego tekstu na ETR. Mam przede wszystkim dbać o jej dostępność, ale w temat jestem wkręcony od kilku lat. Dałem temu wyraz podczas panelu dyskusyjnego, do którego zaprosili mnie organizatorzy.

Dostępność w modele AI — wbudować od początku, nie doklejać później

Sun, 08 Mar 2026 00:00:00 +0000

Stary postulat “shift-left” — czyli wbudowywanie dostępności jak najwcześniej w proces tworzenia — dotyczy teraz modeli AI. I to dosłownie: dostępność powinna trafiać do modeli już na etapie treningu, nie być dodawana później jako nakładka czy kontekst w prompcie. Bogdan Cerovac przypomina, że takie “doklejanie” nie tylko bywa nieskuteczne, ale może wręcz pogarszać wyniki i podnosić koszty.

Jeśli model uczy się na danych z internetu, a internet jest pełen niedostępnych rozwiązań, model dziedziczy te braki. Bez udziału specjalistów ds. dostępności i osób z niepełnosprawnościami w procesie tworzenia modeli trudno oczekiwać systemowej poprawy. To nie jest problem jednego promptu — to problem niskiej dojrzałości dostępnościowej wielkich firm technologicznych.

AI i niepełnosprawność: poufność, nadzór i włączenie

Fri, 06 Mar 2026 00:00:00 +0000

Europejskie Forum Osób Niepełnosprawnych (EDF) prowadzi serię newsletterów śledzących politykę AI z perspektywy praw osób z niepełnosprawnościami. Dziesiąty numer podsumowuje to, co działo się na początku 2026 roku — i jest sporo do omówienia.

Dobra wiadomość z Parlamentu Europejskiego: 451 głosów za, 45 przeciw — przegłosowano nowe zabezpieczenia wymagające nadzoru ludzkiego w decyzjach pracowniczych oraz zakaz przetwarzania wrażliwych danych do monitorowania pracowników. EDF aktywnie naciskał na to rozwiązanie razem z organizacjami praw cyfrowych. To konkretna, wymierna zmiana.

AI w dostępności – panel ekspertów Aussie A11y 2026

Tue, 03 Mar 2026 00:00:00 +0000

Aussie A11y to australijska organizacja profesjonalistów dostępności cyfrowej. W pierwszym „Ask a Professional" z 2026 roku czworo specjalistów rozmawia o tym, jak sztuczna inteligencja wchodzi w ich codzienną pracę.

Wilco Fiers z Deque Systems (twórców Axe) mówi wprost: trudno wymienić czynność zawodową, w której AI już nie uczestniczy. Zarządzanie zadaniami, pisanie, kodowanie, a przede wszystkim tworzenie narzędzi do automatycznego wykrywania problemów z dostępnością. Kluczowe wyzwanie to rozkładanie skomplikowanego procesu audytu na małe, konkretne pytania, na które AI potrafi odpowiedzieć wiarygodnie.

AI jako osobisty asystent dostępności cyfrowej

Mon, 02 Mar 2026 00:00:00 +0000

George Joeckel z WebAIM stawia ciekawe pytanie: co jeśli AI nie tylko pomaga twórcom budować dostępne produkty, ale też bezpośrednio asystuje użytkownikom z niepełnosprawnościami?

Koncepcja IDAA (Intelligent Digital Accessibility Assistant) to spersonalizowany system AI, który uczy się indywidualnych potrzeb użytkownika — jakich narzędzi wspomagających używa, jak woli odbierać treści, w jakich kontekstach pracuje. Na tej podstawie mógłby uzupełniać brakującą strukturę dokumentów, modyfikować formatowanie tekstu czy proponować odpowiedniejsze zasoby.

Joeckel zaznacza wyraźnie: AI to uzupełnienie, nie wymówka. Odpowiedzialność twórców za dostępność produktów pozostaje taka sama. System może kompensować niedopatrzenia, ale nie zwalnia deweloperów z budowania dostępności od podstaw.

Jak instruować LLM do używania ARIA Authoring Practices Guide

Thu, 26 Feb 2026 00:00:00 +0000

Eric W. Bailey opublikował praktyczny artykuł o poważnym problemie: ARIA Authoring Practices Guide (APG) był tworzony jako katalog możliwości ARIA, nie jako wzorzec dobrych praktyk. Przykłady kodu są nierównej jakości, faworyzują ARIA nad semantycznym HTML i bywają nieaktualne.

Gdy LLM są trenowane na tych treściach – utrwalają i powielają te problemy na dużą skalę.

Bailey proponuje konkretne rozwiązanie: zamiast ignorować APG całkowicie, być selektywnym w tym, co się modelom udostępnia. Sekcje opisujące zachowanie klawiatury i koncepcje interakcji – tak. Przykłady kodu i linki do CodePen – nie.

Dostępnik o wnioskach i skargach

Mon, 23 Feb 2026 00:00:00 +0000

W najnowszym numerze Dostępnika przeanalizowałem trzy narzędzia prawne, które przysługują osobom ze szczególnymi potrzebami w Polsce na podstawie ustawy z 2019 roku. To wiedza praktyczna — pokazuję dokładnie, jak ich używać i jakie są rzeczywiste możliwości.

Najpierw informacja: każdy może zgłosić brak dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej. Ale tu jest haczyk — podmiot publiczny nie ma ustawowego terminu na odpowiedź. Dalej jest wniosek: mogą go złożyć wyłącznie osoby ze szczególnymi potrzebami, które mają rzeczywistą potrzebę. Wtedy jest jasny harmonogram — 14 dni na odpowiedź, maksymalnie 2 miesiące na wdrożenie. Na koniec skarga do PFRON, która wydaje decyzję administracyjną. To jest wiążące.

Dostępnik o ponownym wykorzystaniu deklaracji dostępności

Mon, 09 Feb 2026 00:00:00 +0000

Wspólnie z Agatą Gawską przeanalizowaliśmy, jak instytucje publiczne mogą rzeczywiście wykorzystać deklaracje dostępności — zamiast traktować je jako czystą formalność. Od września 2020 roku każda instytucja publiczna musi mieć taką deklarację. To dobra rzecz, ale często kończy się na szafie w postaci dokumentu PDF.

Pokazaliśmy praktyczne zastosowania: linkować deklaracje w ogłoszeniach o konferencjach i warsztatach, żeby potencjalnych uczestników znać już dostępność lokalizacji. Cytować je w ogłoszeniach o pracę — to sygnał dla kandydatów ze szczególnymi potrzebami, że nas obchodzą ich możliwości. Używać jako punkt wyjścia do planów rozwojowych dostępności. Umieszczać w zakładkach kontaktowych, żeby ludzie wiedzieli, jakie dostosowania są dostępne.

Dostępnik o A11YJSON

Mon, 02 Feb 2026 00:00:00 +0000

Opisałem w Dostępniku A11YJSON — otwarty standard, który zmienia sposób, w jaki możemy dokumentować dostępność. Nie w słowach, ale w danych. Format pozwala opisać ponad 200 szczegółów dotyczących każdego miejsca — od architektury przez komunikację aż po elementy cyfrowe.

Pokazałem to na praktycznym przykładzie kina. W A11YJSON można zakodować: gdzie są wejścia, gdzie parkować, gdzie toalety, jakie udogodnienia multimedialne dostępne (napisy, audiodeskrypcja, tłumaczenie migowe). Wszystko strukturalnie, w jednym formacie.

Ale rzecz naprawdę ciekawa to możliwość automatyzacji. Pokazałem, jak Gemini może stworzyć deklarację dostępności bezpośrednio z danych A11YJSON. Zamiast ręcznego pisania, maszyna generuje czytelny dokument na podstawie strukturalnych danych. To zmienia grę — mniej błędów, więcej dokładności.

Dostępnik o skrzynce z narzędziami AI

Mon, 26 Jan 2026 00:00:00 +0000

Opisałem w Dostępniku narzędzia AI, które rzeczywiście wykorzystuję w pracy. To nie random gadżety, ale rzeczy, które robię codziennie.

W terminalu pracuję z Claude Code — to moje główne narzędzie do budowania projektów. Fabric używam do szablonów do podsumowań, tłumaczeń, robienia notatek. PAI (Personal AI Infrastructure) to moja własna pamięć zewnętrzna — wszystko co trzeba wiedzieć o mnie. Open Interpreter do zadań systemowych, Ollama do lokalnego uruchamiania modeli bez wysyłania danych na zewnątrz.

Dostępnik o próbkowaniu z AI

Thu, 08 Jan 2026 00:00:00 +0000

Audyt dostępności wymaga wyboru reprezentatywnej próbki stron — nie da się sprawdzić wszystkiego. Do tej pory robiłem to ręcznie. Opisałem, jak zbudowałem system, który ten wybór automatyzuje.

Potok wygląda tak: crawler zbiera do 100 adresów URL z tytułami stron, Playwright obsługuje przeglądarkę, Axe-Core wykrywa naruszenia dostępności, a Gemini analizuje zebrane dane i generuje gotową próbkę. Przetestowałem to na lepszyweb.pl — AI wybrało 11 stron: stronę główną, kluczowe funkcje, szkolenia, wpisy blogowe. I co ważne, do każdego wyboru dołączyło uzasadnienie.

Dostępnik o COGA

Fri, 02 Jan 2026 00:00:00 +0000

Na początku roku opisałem COGA — obszar dostępności, który odpowiada na potrzeby osób z problemami poznawczymi i w uczeniu się. Chodzi o ADHD, autyzm, niepełnosprawność intelektualną, choroby otępienne, dysleksję i wiele innych. To duża i zróżnicowana grupa użytkowników.

COGA wyznacza osiem celów: pomóc zrozumieć elementy interfejsu i sposób ich użycia, ułatwić znalezienie potrzebnych informacji, używać zrozumiałych treści, zapobiegać błędom, wspierać koncentrację, projektować procesy niezależne od pamięci, zapewniać wsparcie i pomoc oraz umożliwiać adaptację i personalizację.

Dostępnik o RSS

Fri, 05 Dec 2025 00:00:00 +0000

Przypomniałem w Dostępniku o RSS — technologii z 1999 roku, która wciąż robi robotę lepiej niż niejeden nowoczesny agregator. Wraz z Atomem tworzy kanał subskrypcji całkowicie niezależny od algorytmów platformowych.

Z punktu widzenia dostępności: czytnik RSS to jeden interfejs z własnymi ustawieniami — kontrast, rozmiar czcionki, układ. Zamiast dostosowywać się do każdej strony osobno, dostajesz treść w swoim środowisku. Przeglądanie samych nagłówków bez ładowania pełnej strony oszczędza transfer i chroni przed miganiem, pop-upami i innymi rozpraszaczami. Format XML jawnie taguje dane, co czytniki ekranu interpretują bez problemów.

Dostępnik o dodawaniu metadanych w Sigil

Thu, 06 Nov 2025 00:00:00 +0000

Opisałem krok po kroku, jak dodawać metadane dostępności do plików EPUB w edytorze Sigil. To praktyczna instrukcja dla każdego, kto wydaje e-booki i chce je opisać zgodnie ze standardem schema.org.

Kluczowe właściwości to schema:accessMode — definiuje wszystkie tryby zmysłowe prezentujące treść (tekst, wizualny, dźwiękowy, dotykowy) — oraz schema:accessModeSufficient, które określa, które tryby wystarczają do pełnego zrozumienia treści. Do tego dochodzą metadane opisujące funkcje dostępności: teksty alternatywne, audiodeskrypcja, nawigacja (spis treści, indeks, łamanie stron), możliwości wyświetlania (wysoki kontrast, duży druk) i wyspecjalizowane znaczniki (MathML, LaTeX).

Dostępnik o metadanych w książkach elektronicznych

Thu, 23 Oct 2025 00:00:00 +0000

Polska ustawa o dostępności produktów i usług wymaga, żeby e-booki zawierały informacje o funkcjach i właściwościach zapewniających dostępność — przekazywane przez metadane. Opisałem, co to oznacza w praktyce.

Metadane to cyfrowe etykiety, które informują czytelnika jeszcze przed zakupem — czy obrazy mają teksty alternatywne, czy można dostosować rozmiar czcionki, czy treść działa z czytnikiem ekranu. Prawo polskie i unijne wymaga tych informacji, ale nie określa formatu. Tu wkraczają standardy międzynarodowe.

Dostępnik o festiwalu, który po prostu jest dostępny

Thu, 09 Oct 2025 00:00:00 +0000

Napisałem o 13. edycji Festiwalu Kultury bez Barier — wydarzeniu, które pokazuje, że dostępność w kulturze to nie trudność, lecz kwestia decyzji. Od 14 do 19 października 2025, w 25 miastach Polski.

Spektakle teatralne, filmy, wystawy, koncerty, warsztaty — i wszystko ze standardowym zestawem: audiodeskrypcja, napisy dla niesłyszących, tłumaczenie na PJM, pętle indukcyjne. Nie jako opcja premium, ale jako punkt wyjścia. Wśród przykładów: “Hela Foka. Historie na fali” w Teatrze Lalek Arlekin w Łodzi, warsztaty “Ćwiczenia z patrzenia” we Wrocławskim Teatrze Lalek, oprowadzania dla osób neuroróżnorodnych.

Dostępnik o EARL

Thu, 02 Oct 2025 00:00:00 +0000

Tradycyjny raport z audytu dostępności to PDF, który każdy czyta inaczej i nikt nie przetworzy automatycznie. EARL (Evaluation and Report Language) to standard W3C, który rozwiązuje ten problem — zapisuje wyniki audytu jako dane strukturalne w formacie RDF.

EARL nie jest dla końcowego odbiorcy raportu. Jest dla narzędzi automatycznych, systemów analitycznych i deweloperów. Idea jest taka: z jednego źródła danych generujesz różne widoki dla różnych odbiorców — zarząd dostaje zestawienie, deweloper dostaje listę błędów z konkretnymi lokalizacjami. Każda asercja w EARL zawiera cztery elementy: assertor (kto testował), subject (co testowano), test (które kryterium) i outcome (wynik: passed, failed, cantTell lub inapplicable).

Dostępnik o ALT w ETR

Thu, 04 Sep 2025 00:00:00 +0000

W dokumentach ETR (Easy-to-Read, czyli tekst łatwy do czytania i zrozumienia) ilustracje pełnią szczególną rolę — wspierają rozumienie sąsiadującego tekstu, zamiast przekazywać niezależne informacje. I właśnie dlatego argumentuję, że nie należy do nich dodawać tekstów alternatywnych.

Trzy powody. Po pierwsze: ilustracje w ETR to wizualne wsparcie, nie osobna treść — opisywanie ich słowami nie wnosi wartości. Po drugie: użytkownik czytnika ekranu słyszy opis obrazka w miejscu, gdzie na ekranie widnieje ilustracja — to rozbija rytm czytania i dezorientuje, szczególnie gdy odbiorcą jest osoba z niepełnosprawnością intelektualną. Po trzecie: ETR ma konkretną grupę docelową i jej potrzeby są tu nadrzędne.

Dostępnik o ALT w ETR

Thu, 04 Sep 2025 00:00:00 +0000

Jestem teraz w projekcie, w którym ma powstać aplikacja do tworzenia ETR. Moim zadaniem jest zadbanie o dostępność cyfrową, musiałem się zmierzyć z decyzją, co zrobić z tekstami alternatywnymi.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o Sensorycznie i na serio 2025

Tue, 19 Aug 2025 00:00:00 +0000

Sensorycznie i na serio: kiedy dostępność staje się odczuwalna. Zapraszam na kolejną edycję wydarzenia.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o zaufaniu do AI

Thu, 07 Aug 2025 00:00:00 +0000

Jako zagorzały fan sztucznej inteligencji mogę Ci powiedzieć wprost - nie ufaj! AI to taki uczynny doradca mówiący z wielkim przekonaniem zarówno prawdę, półprawdę, jak i całe kłamstwo.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o zaufaniu do AI

Thu, 07 Aug 2025 00:00:00 +0000

Przeprowadziłem eksperyment: poprosiłem kilka modeli językowych o ocenę tego fragmentu HTML pod kątem dostępności cyfrowej:

<a href="/kontakt/" aria-label="Kliknij aby przejść do podstrony Kontakt">Kontakt</a>

Wyniki były bardzo różne. Gemini 2.5 Pro poprawnie wskazał problem — redundancja i naruszenie WCAG 2.5.3 (kryterium Label in Name). GPT-4o uznał aria-label za zbędny. Mniejsze modele (gemma3:1b, gemma3n:e2b) chwaliły kod bez zastrzeżeń. Microsoft Phi wykazał wewnętrzne sprzeczności w rozumowaniu.

Wniosek jest prosty: im mocniejszy model, tym lepsza odpowiedź. Ale też: ogólnych modeli AI nie należy traktować jako wiarygodnych doradców w specjalistycznych kwestiach technicznych. Modele mielą tokeny ze źródeł różnej jakości i nie zawsze wiedzą, kiedy się mylą.

Dostępnik o ARIA 1.3

Thu, 31 Jul 2025 00:00:00 +0000

WAI-ARIA 1.3 ukazało się bez większego echa, więc przyjrzałem się nowościom — z lekkim sceptycyzmem. Standard ma wspierać złożone aplikacje webowe, zapewniając, że nienatywne komponenty interfejsu będą poprawnie interpretowane przez technologie asystujące, szczególnie pod kątem kryterium WCAG 4.1.2.

Trzy rzeczy zasługują na uwagę. Nowy atrybut aria-description — osadza opis bezpośrednio w atrybucie, jako alternatywa dla aria-describedby. Dla porządku: aria-label to dostępna nazwa, aria-description to krótki, bezpośredni opis, aria-describedby to opis z referencji do innego elementu. Nowa rola suggestion dla podpowiedzi w polach tekstowych — tu mam wątpliwości, czy to nie fragmentuje tylko semantycznego krajobrazu zamiast go porządkować. Plus usprawnienia istniejących ról feed i math.

Dostępnik o ARIA 1.3

Thu, 31 Jul 2025 00:00:00 +0000

Jakoś mam wrażenie, że umknęło to uwadze środowiska. Pojawił się draft specyfikacji ARIA 1.3 i pomyślałem sobie, że mogę się pozastanawiać nad nowościami. Oczywiście sceptycznie!

Pełna treść artykułu

Dostępnik o tej nowej ustawie

Thu, 03 Jul 2025 00:00:00 +0000

Wszyscy piszą o tej nowiutkiej ustawie, która weszła w życie 28 czerwca 2025 roku. Chodzi o tę o dostępności produktów i usług. No to ja też, chociaż trochę inaczej.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o tej nowej ustawie

Thu, 03 Jul 2025 00:00:00 +0000

28 czerwca 2025 roku weszła w życie ustawa o dostępności produktów i usług — ale przepisy dotyczące dostępności sięgają o wiele dalej niż jeden akt prawny. Postanowiłem to zwizualizować i stworzyłem graf wszystkich polskich aktów prawnych związanych z dostępnością.

Hierarchia zaczyna się od Konstytucji RP na szczycie, przez umowy międzynarodowe i prawo unijne (dyrektywy, rozporządzenia), przez kolejne ustawy krajowe, aż do norm technicznych na dole. Połączenia między dokumentami są oznaczone typami zależności: transpozycja, delegacja, odwołanie. Graf stworzyłem w formacie Mermaid i opublikowałem na GitHubie.

Dostępnik o AutomaticA11y 2025 i pomysłach na przyszłość

Thu, 05 Jun 2025 00:00:00 +0000

Cztery tygodnie po AutomaticA11y 2025 zebrałem wyniki ankiety — 36 odpowiedzi na pytania otwarte z dziesięciu obszarów. Czas na wnioski i plany.

Co wyszło dobrze: lokalizacja w centrum Warszawy, godzina 11:00 jako start. Co do poprawy: ciasno w salach wewnętrznych, brakowało transkrypcji na żywo (był tylko PJM dzięki Fundacji Kultury bez Barier), pojawiły się uwagi o bezpieczeństwie i ewakuacji. Uczestnicy sugerowali też poszerzenie tematyki poza AI — i zgadzam się, rezygnuję z warunku, że każda prezentacja musi zawierać elementy sztucznej inteligencji. Catering kosztował ponad 8000 złotych, pokryte z dotacji i darowizn. Wpisowego nie wprowadzam, mimo że większość ankietowanych zaakceptowałaby taki pomysł.

Dostępnik o AutomaticA11y 2025 i pomysłach na przyszłość

Thu, 05 Jun 2025 00:00:00 +0000

Minęły 4 tygodnie od AutomaticA11y i warto wreszcie podsumować wydarzenie. Jednak dodatkowo chcę pokazać kilka pomysłów, jakie chodzą mi (i nie tylko mi) po głowie.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o 100 audytach

Fri, 30 May 2025 00:00:00 +0000

Jak można zrobić 100 audytów dostępności stron internetowych w 2 dni? Uczciwie się nie da, ale…

Pełna treść artykułu

Dostępnik o AutomaticA11y

Fri, 30 May 2025 00:00:00 +0000

Minęły 2 tygodnie od AutomaticA11y, więc chcę jakoś podsumować to wydarzenie. Mam sporo pozytywnego odzewu, więc impreza chyba była udana. Opowiem zatem o tym, co się działo podczas organizacji.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o deklaracjach dostępności

Fri, 30 May 2025 00:00:00 +0000

Niektórzy chcą, a niektórzy nawet muszą, przedstawiać oświadczenie o dostępności produktu cyfrowego. I wcale nie trzeba wynajdować koła na nowo, bo wzorce już są i dobrze z nich korzystać.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o marudzeniu starego dziada

Fri, 30 May 2025 00:00:00 +0000

Na początek ostrzeżenie.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o napisach do filmów

Fri, 30 May 2025 00:00:00 +0000

Czy wiesz, jak zrobić dobre napisy do filmów? Takie, z których będą mogły skorzystać osoby Głuche? Ja już wiem, bo do przeczytania sterty poradników zmusiła mnie Beata Strzelczyk.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o zmianach w deklaracji dostępności

Fri, 30 May 2025 00:00:00 +0000

Tydzień temu wypuściłem materiał na temat deklaracji dostępności, a teraz opiszę zmiany, jakie pojawiły się na początku sierpnia. A zmieniło się dużo.

Pełna treść artykułu

Dostępnik z prośbą

Fri, 30 May 2025 00:00:00 +0000

Piszę do Ciebie z prośbą o pomoc. Każdy czasem potrzebuje wsparcia od innych. Jednak nie proszę o pieniądze.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o skrzynce z narzędziami

Thu, 15 May 2025 00:00:00 +0000

Pomyślałem sobie, że mogę dzisiaj otworzyć moją skrzynkę z narzędziami. Pokażę czego używam i liczę na wzajemność. Może wymienię jakieś narzędzie na inne, a może Cię przekonam do tych moich.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o skrzynce z narzędziami

Thu, 15 May 2025 00:00:00 +0000

Z okazji Global Accessibility Awareness Day opisałem swój zestaw narzędzi do testowania dostępności. Nie używam tych samych za każdym razem — każde ma inne zastosowanie i inną barierę wejścia.

Oobee (GovTech Singapore) skanuje wiele podstron naraz i generuje szczegółowe raporty ze zrzutami ekranu — dobre do przeglądu całego serwisu. WAVE Toolbar to rozszerzenie przeglądarki od WebAIM, które wizualizuje błędy kolorowymi ikonkami bezpośrednio na stronie. Lighthouse od Google jest wbudowany w Chrome — sprawdza dostępność, wydajność i SEO, w dużej części po polsku. Accessibility Insights od Microsoftu działa w trzech trybach: automatycznym, szybkiej oceny i pełnego badania.

Dostępnik o intuicyjnym kodowaniu

Thu, 01 May 2025 00:00:00 +0000

Dzisiaj dostępność będzie tylko dodatkiem do głównego tematu, czyli vibe coding. Opowiem Ci, jak korzystam ze sztucznej inteligencji przy programowaniu.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o intuicyjnym kodowaniu

Thu, 01 May 2025 00:00:00 +0000

Opisałem swoją przygodę z programowaniem — od nauki Pythona u ChatGPT, przez Jupytera i Pandas, aż po odkrycie vibe codingu. Paradygmat prosty: opisujesz problem w języku naturalnym, AI generuje rozwiązanie, testujesz i doskonalisz.

W praktyce zbudowałem edytor metadanych plików PDF — szybki prototyp, który po prostu zadziałał. Bardziej skomplikowane wyszło z KoREKtorem do analizy ogłoszeń rekrutacyjnych, gdzie AI miało wyraźne ograniczenia. Do kodowania używam VS Code z rozszerzeniem Cody i Claude 3.7 — to najlepszy model do tego zadania w moim doświadczeniu.

Dostępnik o AutomaticA11y 2025

Thu, 17 Apr 2025 00:00:00 +0000

Nadszedł czas na opowiedzenie całościowo, co się będzie działo podczas AutomaticA11y 2025. Pytania pojawiają się z różnych stron, więc chcę na nie odpowiedzieć hurtowo tutaj. A zatem…

Pełna treść artykułu

Dostępnik o oświadczeniach o zgodności

Thu, 20 Mar 2025 00:00:00 +0000

Jak informować o dostępności produktów i usług? Jeżeli się nad tym głowisz, bo takie wymagania znajdują się w ustawie o dostępności produktów i usług, to ten Dostępnik jest dla Ciebie.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o oświadczeniach o zgodności

Thu, 20 Mar 2025 00:00:00 +0000

Oświadczenie o zgodności to dokument opisujący dostępność produktu lub usługi w taki sposób, żeby przekazać możliwie dużo konkretnych informacji. Problem: w Polsce nie ma jednego standardu, jak takie oświadczenie powinno wyglądać.

Na świecie istnieją gotowe wzorce — VPAT (Voluntary Product Accessibility Template) i ACR (Accessibility Conformance Report), które stosują m.in. Microsoft i Adobe. Polska norma EN 301 549 powinna stanowić podstawę dla krajowych wytycznych, ale brakuje narzędzia, które to spinałoby w całość. Myślę o dedykowanej aplikacji w formacie JSON — bardziej odpowiednim niż YAML dla tego zastosowania.

Dostępnik o gałęzi prawa

Thu, 06 Mar 2025 00:00:00 +0000

Wydaje mi się że można już mówić o gałęzi prawa o dostępności. Mamy wiele aktów prawnych i to o wiele więcej, niż się ludziom wydaje. Dzisiaj skupię się na dostępności cyfrowej, a może kiedyś powtórzę

Pełna treść artykułu

Dostępnik o gałęzi prawa

Thu, 06 Mar 2025 00:00:00 +0000

Stawiam tezę: dostępność jest już odrębną dziedziną prawa. Nie zbiorem przepisów rozsianych po różnych aktach, ale spójnym systemem regulacji — z własną logiką, hierarchią i instrumentami.

Na poziomie europejskim mamy dwie kluczowe dyrektywy. Dyrektywa 2016/2102 reguluje dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych sektora publicznego — wymaga zgodności z EN 301 549, czyli w praktyce WCAG 2.1 AA. Dyrektywa 2019/882 (European Accessibility Act) rozszerza wymogi na sektor prywatny i obowiązuje od 28 czerwca 2025 roku.

Dostępnik o WCAG 3.0

Thu, 20 Feb 2025 00:00:00 +0000

Czy wiesz czym jest WCAG 3.0? Co jakiś czas ktoś dopytuje, kiedy ta nowa norma wejdzie w życie i trzeba się będzie do niej dostosować. Ja jakoś tego nie widzę nawet na horyzoncie.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o WCAG 3.0

Thu, 20 Feb 2025 00:00:00 +0000

WCAG 3.0 istnieje — 12 grudnia 2024 pojawił się kolejny draft. Do wdrożenia jeszcze daleko, ale warto wiedzieć, co się zmienia i dlaczego.

Standardy WCAG dojrzewają powoli: WCAG 1 w 1999, WCAG 2 w 2008, potem 2.1 i 2.2 jako przyrostkowe aktualizacje. Obecny draft WCAG 3.0 trwa od stycznia 2021. Powód przeprojektowania: WCAG 2 ma strukturę, która wygląda jak ustawa po dwudziestu nowelizacjach — sztywna, trudna do rozbudowy, ograniczająca dalszy rozwój.

Dostępnik o przyjemnych formularzach

Thu, 06 Feb 2025 00:00:00 +0000

Już kilka razy pisałem o tworzeniu formularzy, bo ich dostępność jest często kluczowa dla korzystania ze strony internetowej. Jednak wydaje mi się, że nadal warto. Uwaga! Raczej dla technicznych.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o przyjemnych formularzach

Thu, 06 Feb 2025 00:00:00 +0000

Formularze to kręgosłup współczesnego internetu — i jeden z największych obszarów problemów dostępności. Opisałem, co sprawia, że formularz jest naprawdę użyteczny.

Trzy podstawowe rzeczy, które musi wiedzieć użytkownik: co wpisać (etykiety — LABEL, LEGEND), gdzie wpisać (semantyczne powiązanie pola z etykietą) i jak wpisać (instrukcje, komunikaty o błędach). To brzmi prosto, ale w praktyce większość formularzy nie spełnia choćby pierwszego warunku.

Dużo zależy od doboru typów pól HTML: type="email", type="tel", type="date", type="number" — każdy z nich uruchamia odpowiednią klawiaturę na urządzeniach mobilnych i podpowiada przeglądarce, czego oczekujemy. Do tego atrybut autocomplete z wartościami takimi jak given-name, family-name, new-password, one-time-code — pozwala menedżerom haseł i przeglądarkom sensownie uzupełniać dane. Opisałem to w odniesieniu do siedmiu kryteriów WCAG, m.in. 1.3.1 i 3.3.7.

Dostępnik o planowaniu dostępności

Thu, 23 Jan 2025 00:00:00 +0000

Ten numer Dostępnika napisała Agata Gawska. Punktem wyjścia jest niepokojąca liczba: tylko 13% koordynatorów dostępności wierzy, że ich obecny plan ma 91–100% szans na realizację. Dla porównania — ogólnie tylko 20% noworocznych postanowień się udaje.

Agata wskazuje cztery główne przyczyny nieudanych planów: plan tworzony jako formalność bez faktycznego zaangażowania, plan pisany wyłącznie przez koordynatora bez poczucia współodpowiedzialności zespołu, brak budżetu, brak akceptacji kierownictwa.

Cztery warunki skutecznego planu: rzetelna ocena sytuacji wyjściowej (audyty, badania satysfakcji), realistyczny harmonogram działań na 1–2 lata z konkretnymi zadaniami i przypisanymi osobami, zaangażowanie pracowników z różnych działów (HR, IT, obsługa klienta), i formalne zatwierdzenie przez zarząd. Do tego Agata wspomina o narzędziu Planer — bezpłatna aplikacja z 929 aktywnymi planami, która prowadzi krok po kroku.

Dostępnik o planowaniu dostępności - by Agata Gawska

Thu, 23 Jan 2025 00:00:00 +0000

Jak zaplanować aby zrealizować- czyli poprawa dostępności instytucji bez noworocznej ściemy.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o starym roku

Thu, 09 Jan 2025 00:00:00 +0000

Postanowiłem podsumować te różne rzeczy, które przydarzyły mi się w 2024 roku i podzielić się tym z Tobą. A w tych notkach z przeszłości przemycam linki do klikania. Miłej lektury.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o starym roku

Thu, 09 Jan 2025 00:00:00 +0000

Podsumowałem rok 2024 miesiąc po miesiącu. Pierwsza połowa roku: nauka AI i Pythona, tworzenie e-booka o WCAG, organizacja konferencji AutomaticA11y. W kwietniu Sejm przegłosował w końcu ustawę o wymaganiach dostępności produktów i usług — to było długo wyczekiwane.

Druga połowa była trudniejsza. Wrzesień przyniósł depresję. Piszę o tym wprost, bo uważam, że warto: jeżeli czujesz, że dopada Cię ta cholera — nie walcz z nią samotnie. Koniec roku był lepszy — wykłady na studiach podyplomowych, promocja Szkoły Dostępności Cyfrowej na kilku konferencjach w Polsce.

Dostępnik o Subtitle Edit

Sat, 07 Dec 2024 00:00:00 +0000

Często jest tak, że do napisania kolejnego Dostępnika inspirują mnie konkretni ludzie. Tym razem była to Jadwiga Stefańska. Organizuje kino dla seniorów i odkryła, czym jest dostępność, a raczej brak.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o Subtitle Edit

Sat, 07 Dec 2024 00:00:00 +0000

Do napisania tego numeru zainspirowała mnie Jadwiga Stefańska, która organizuje kino dla seniorów i zetknęła się z problemem czytelności napisów i wyrazistości dialogów. Narzędzie, które opisałem, to Subtitle Edit — bezpłatne, open source, wszechstronne.

Subtitle Edit służy do tworzenia, edytowania i synchronizowania napisów. Obsługuje ręczną pracę, ale też automatyczne generowanie napisów przez silniki rozpoznawania mowy — Whisper lub Vosk/Kaldi. Wspiera wiele formatów: .srt, .vtt, .sub, .ass. Do tego text-to-speech z opcjami Piper, Microsoft, Google i ElevenLabs, generowanie audiodeskrypcji i automatyczne tłumaczenie napisów.

Dostępnik o dostępności informacyjno-komunikacyjnej

Wed, 27 Nov 2024 00:00:00 +0000

Za 2 tygodnie prowadzę z Anetą Olkowską wykład na temat dostępności informacyjno-komunikacyjnej. A skoro mam materiał pisany…

Pełna treść artykułu

Dostępnik o dostępności informacyjno-komunikacyjnej

Wed, 27 Nov 2024 00:00:00 +0000

Rozróżniam dwie kategorie, które często wrzucamy do jednego worka: dostępność informacyjna i dostępność komunikacyjna. To nie to samo.

Dostępność informacyjna dotyczy tego, jak dane docierają do odbiorcy — przez multimedia, tekst, oznakowanie przestrzenne, symbole, sygnały dźwiękowe. Nadawca i odbiorca nie wchodzą w interakcję, więc informacja musi być przygotowana z góry jako uniwersalna lub w wielu formatach. Nie ma miejsca na dostosowanie w trakcie.

Dostępność komunikacyjna to wymiana interaktywna — obie strony mogą się do siebie dostosować. Bariery są tu inne: hałas otoczenia, różnice językowe, ograniczenia słuchu lub mowy, trudności z rozumieniem. Tu liczy się elastyczność i gotowość obu stron.

Dostępnik o H5P

Thu, 14 Nov 2024 00:00:00 +0000

Jak bumerang wraca do mnie kwestia e-learningu. W Poznaniu rozmawiałem z przemiłą panią, która zajmuje się właśnie tą działką. No i naszło mnie, że warto napisać o H5P.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o H5P

Thu, 14 Nov 2024 00:00:00 +0000

Trzy lata temu uczestniczyłem w projekcie z Urzędem m.st. Warszawy i LLidero, gdzie tworzyliśmy dostępne kursy e-learningowe. Wyszło nam wtedy, że Articulate Storyline nie jest w stanie w pełni spełnić wymogów dostępności. Opisałem, co jest lepszą alternatywą.

H5P to open source — ponad 50 modułów treści interaktywnych bez potrzeby programowania: prezentacje, wideo interaktywne, akordeony i wiele innych. Kluczowe: transparentna dokumentacja o tym, które moduły spełniają wymagania dostępności. Tego w Storyline czy Adobe Captivate po prostu nie ma.

Dostępnik o certyfikatach porządnych i takich trochę mniej

Thu, 24 Oct 2024 00:00:00 +0000

Na rynku dostępności krąży wiele certyfikatów. Część ma realną wartość, część to czysta marketingowa wydmuszka. Opisałem, jak je rozróżniać.

Certyfikaty z prawdziwą wartością to te umocowane prawnie. Certyfikaty dostępności wydawane na podstawie ustawy o zapewnianiu dostępności, nadzorowane przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Kwalifikacje z Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK) pilnowane przez właściwych ministrów — takie jak te oferowane przez Szkołę Dostępności Cyfrowej.

Certyfikaty bezwartościowe to najczęściej te bez żadnego systemu zarządzania jakością. Szczególnie ostrzegam przed “certyfikatami dostępnej strony” — strony internetowe się zmieniają, więc taki certyfikat traci ważność natychmiast po jego wystawieniu. Uwaga też na te, które sugerują oficjalność samą nazwą, nic za nią nie mając.

Dostępnik o certyfikatach porządnych i takich trochę mniej

Thu, 24 Oct 2024 00:00:00 +0000

Sam zamieszałem, to teraz muszę odmieszać. Spróbuję wyjaśnić dlaczego jedne certyfikaty są dla mnie wartościowe, a inne wątpliwe. I może na jakiś czas zapomnę o tym temacie.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o Szkole Dostępności Cyfrowej

Fri, 04 Oct 2024 00:00:00 +0000

Ruszył nasz wielki projekt szkoleniowy realizowany z Ministerstwem Cyfryzacji, więc chcę podać trochę szczegółów. No i oczywiście zaprosić:)

Pełna treść artykułu

Dostępnik o kodach QR

Mon, 23 Sep 2024 00:00:00 +0000

Przemyślane używanie kodów QR może zapewnić lepszą dostępność i to praktycznie bezkosztowo. A ja w ogóle uwielbiam kody QR!

Pełna treść artykułu

Dostępnik o 10 fajnych sposobach zepsucia strony internetowej

Fri, 20 Sep 2024 00:00:00 +0000

Zestaw dobrych praktyk ograniczających dostępność strony internetowej. Każdy deweloper powinien wydrukować i powiesić sobie nad biurkiem.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o 10 fajnych sposobach zepsucia strony internetowej

Thu, 19 Sep 2024 00:00:00 +0000

Uwaga: to co następuje, to ironia, sarkazm i kpina. Opisuję antypatterns — czyli dokładnie to, czego robić nie należy.

Zebrałem dziesięć sprawdzonych metod na zepsucie dostępności. Chcesz ukryć elementy? aria-hidden, niewidzialne wskaźniki fokusa, słaby kontrast — klasyka. Rozrywka wizualna? Duże karuzele, paski informacyjne, niespodziewane wylogowania w środku sesji. Blokowanie powiększania tekstu i wymuszanie sztywnych układów tabelą to obowiązek. Do tego CAPTCHA bez alternatywy dźwiękowej — żeby nikt nieproszony nie mógł się zalogować.

Dostępnik o Sensorycznie i na serio 2024 - by Magdalena

Fri, 06 Sep 2024 00:00:00 +0000

Rok temu chwaliłem, jak fajnie było na Sensorycznie i na Serio, więc teraz też zachęcam Cię do udziału. Za zgodą Magdy przygotowałem ten Dostępnik z opisem wydarzenia. Ja zresztą też się wybieram.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o zmianach w deklaracji dostępności

Thu, 29 Aug 2024 00:00:00 +0000

Od 1 sierpnia 2024 obowiązuje nowy wzór deklaracji dostępności. Opisałem, co się zmieniło — i uważam, że to krok w dobrą stronę.

Kilka kluczowych zmian. Deklaracja musi być w języku strony — koniec z polską deklaracją na anglojęzycznym serwisie. Nowa struktura dokumentu określa szczegółową hierarchię nagłówków (15 w strukturze), zamiast poprzedniego uproszczonego formatu. Status dostępności musi być sformułowany wprost: “zgodna”, “częściowo zgodna” lub “niezgodna” z WCAG 2.1 — żadnych wymijających sformułowań.

Dostępnik o deklaracjach dostępności

Thu, 22 Aug 2024 00:00:00 +0000

Deklaracja dostępności to oświadczenie posiadacza produktu cyfrowego o stanie jego dostępności. Każda instytucja publiczna w Polsce musi taką deklarację opublikować na każdej ze swoich stron internetowych. Opisałem, co to oznacza w praktyce.

Dokument musi być w formacie HTML (nie PDF), z określonymi identyfikatorami, obowiązkowymi nagłówkami, datami i statusem zgodności. Kluczowa część: szczegółowy opis niedostępności — nie ogólne sformułowania, ale konkretne bariery. Plus dane kontaktowe osoby odpowiedzialnej za dostępność cyfrową.

Przy okazji opisałem dwa powiązane narzędzia. VPAT (Voluntary Product Accessibility Template) — szablon dla sektora prywatnego, promowany w Polsce przez Stefana Wajdę, pozwala w ustandaryzowany sposób opisać dostępność oprogramowania. Schema.org — semantyczne oznaczanie funkcji dostępności bezpośrednio w kodzie strony, ułatwiające automatyczne przetwarzanie tych informacji.

Dostępnik o 100 audytach

Fri, 19 Jul 2024 00:00:00 +0000

Zaczął się spór o robienie 100 audytów dostępności w 2 dni. Rzetelnego audytu tak szybko zrobić się nie da — ale szybkie skanowanie automatyczne? To już inna rozmowa. Opisałem Purple A11y — narzędzie od singapurskiej agencji rządowej odpowiedzialnej za dostępność.

Purple A11y używa Axe-Core i Vera PDF do wykrywania problemów dostępności na stronach i w plikach PDF. Działa na Windows i macOS. Obsługa prosta: wpisujesz URL, klikasz “Scan”, narzędzie przechodzi domyślnie do 100 podstron i generuje raport z problemami krytycznymi, rekomendowanymi poprawkami i elementami wymagającymi ręcznej weryfikacji. Można dostosować liczbę skanowanych stron, typ skanu (crawl strony, sitemap, własny przepływ), rozmiar urządzenia i czy dołączyć zrzuty ekranu.

Dostępnik o asystentce koordynatorów dostępności

Thu, 16 May 2024 00:00:00 +0000

Jestem pewien, że koordynatorki i koordynatorzy dostępności bardzo chcą mieć kogoś, kogo mogą zapytać. Jednak wstydzą się swojej niewiedzy i to ich blokuje. Dlatego przygotowałem dla nich Ally.

Pełna treść artykułu

Dostępnik na wielką majówkę

Thu, 02 May 2024 00:00:00 +0000

Majówka w tym roku jest szczególnie długa, a ja mam jeszcze przedłużoną urlopem. Pewnie się byczysz gdzieś nad wodą albo palisz mięso na grillu. Nie mam sumienia psuć Ci zabawy, więc…

Pełna treść artykułu

Dostępnik o specjalistach cyfrowej dostępności

Thu, 18 Apr 2024 00:00:00 +0000

Jeżeli stajesz przed decyzją zatrudnienia specjalisty od cyfrowej dostępności, to równocześnie stajesz przed zadaniem. Musisz stwierdzić, kto jest takim specjalistą. To nie jest trywialne.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o EN 301549

Thu, 04 Apr 2024 00:00:00 +0000

Te literki i cyferki w tytule to oznaczenie pewnej bardzo ważnej normy technicznej. Podczas prac nad ustawą o dostępności produktów i usług odkryłem, że chyba nikt jej nie zna. A szkoda.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o projekcie ustawy o dostępności produktów i usług

Thu, 14 Mar 2024 00:00:00 +0000

Jest sobie taka dyrektywa o dostępności produktów i usług. Powinna być też polska ustawa realizująca tę dyrektywę. Powinna być już od prawie 2 lat.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o formatowaniu tekstu

Thu, 29 Feb 2024 00:00:00 +0000

Na różnych forach pojawiają się pytania dotyczące formatowania tekstu w dokumentach. Ludzie pytają, inni odpowiadają, a jeszcze inni się irytują. Bo to wszystko jest prościej skomplikowane.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o AutomaticA11y

Fri, 16 Feb 2024 00:00:00 +0000

Dokładnie za 3 miesiące odbędzie się AutomaticA11y. Zatem czas na specjalny numer Dostępnika na ten temat.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o logowaniu

Fri, 02 Feb 2024 00:00:00 +0000

Co może być kłopotliwe na ekranie logowania? Co można zrobić lepiej, gdy masz pole do wpisania loginu i hasła oraz przycisk? Okazuje się, że całkiem sporo.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o żółtych karteczkach

Thu, 18 Jan 2024 00:00:00 +0000

Żółte karteczki są super! Można zapisać na nich krótką notatkę i przykleić do monitora lub na ścianie. Ja używam takich elektronicznych. Chcę Ci dać takie karteczki na temat WCAG.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o przeglądarkach internetowych i nakładkach dostępności

Thu, 04 Jan 2024 00:00:00 +0000

Nie jest Ci potrzebny widżet do zmieniania wielkości tekstu, zmiany kolorów i czcionek. To wszystko znajdziesz we własnej przeglądarce internetowej.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o purpurowych kapeluszach

Thu, 21 Dec 2023 00:00:00 +0000

Praca nad AutomaticA11Y zobowiązuje mnie do pokazania narzędzi, które mogą pomagać w zapewnieniu dostępności, to zostawiam Ci prezent pod choinką.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o prostych życiowych wskazówkach

Thu, 07 Dec 2023 00:00:00 +0000

Mam słabość do rocznic. A rok 2023 jest dla WCAG jakby specjalnie wymyślony. Dlatego dzisiaj napiszę właśnie o tych życiowych wskazówkach.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o szczekaniu pod stołem

Sat, 25 Nov 2023 00:00:00 +0000

Rok temu zaczęła się rewolucja sztucznej inteligencji. Byłem sceptykiem i twierdziłem, że nie da się jej używać do zapewniania dostępności. Wchodzę teraz pod stół i odszczekuję. HaU hau!

Pełna treść artykułu

Dostępnik o czarnej liście zamówień

Thu, 02 Nov 2023 00:00:00 +0000

Na rynku pojawiło się sporo pieniędzy na dostępność. To bardzo dobrze. Czasem są źle wydawane. A to niedobrze.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o automatyzacji i z zaproszeniem

Thu, 26 Oct 2023 00:00:00 +0000

W dostępności dzieje się teraz tak wiele, że ja nie nadążam. Sztuczna inteligencja, automatyzacja, reinterpretacja… Dlatego zachciało mi się zorganizować spotkanie.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o konferencji "Sensorycznie i na serio"

Thu, 19 Oct 2023 00:00:00 +0000

Lubię konferencje, z których wynoszę coś na później. A jeżeli jest tego dużo, to już jestem zachwycony. Dzisiaj opowiem Ci o konferencji, która się odbyła w piątek 13 października w Krakowie.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o WCAG 2.2

Fri, 06 Oct 2023 00:00:00 +0000

Obiecałem, że jak tylko pojawi się oficjalnie WCAG 2.2 to napiszę o tym. No i mamy ten dokument, więc jest i Dostępnik. Opisuję krótko zmiany w stosunku do wersji WCAG 2.1

Pełna treść artykułu

Dostępnik o podyplomówce

Thu, 28 Sep 2023 00:00:00 +0000

Stoję przed nowym wyzwaniem. Będę prowadził zajęcia z cyfrowej dostępności na studiach podyplomowych. Prowadziłem już różne zajęcia, ale teraz mam szczególną możliwość.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o wyborach i głosowaniu

Fri, 15 Sep 2023 00:00:00 +0000

Czy dostępność ma jakikolwiek związek z wyborami? Oczywiście że tak i to już od wielu lat. Za miesiąc mamy zarówno wybory parlamentarne, jak referendum, więc okazja do pisania jest dobra.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o sprzątaniu strony Augiasza

Thu, 31 Aug 2023 00:00:00 +0000

Na pewno kojarzysz pojęcie stajni Augiasza, która stała się synonimem czegoś beznadziejnie zapuszczonego. Taka właśnie jest strona z moim blogiem. Wybrałem jednak inną metodę, niż Herakles.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o newsletterach

Thu, 03 Aug 2023 00:00:00 +0000

Jestem kolekcjonerem newsletterów. Wiele czytam, część odkładam do archiwum. Jednak zauważam ze smutkiem, że o ich dostępność mało kto dba. A przecież to nie jest nic trudnego. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o newsletterach i ich dostępności - Dostępnik

Thu, 03 Aug 2023 00:00:00 +0000

Jestem kolekcjonerem newsletterów. Wiele czytam, część odkładam do archiwum. Jednak zauważam ze smutkiem, że o ich dostępność mało kto dba. A przecież to nie jest nic trudnego.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o zamawianiu audytu strony internetowej

Thu, 20 Jul 2023 00:00:00 +0000

A więc przyszedł ten moment, że w głowie pojawiła Ci się myśl, żeby zamówić audyt dostępności strony internetowej. A czy wiesz, czym jest taki audyt? Czy masz pewność, że dobrze wiesz, czego chcesz?

Pełna treść artykułu

Dostępnik o zamawianiu audytu strony internetowej

Thu, 20 Jul 2023 00:00:00 +0000

Cyberbezpieczeństwo, czyli jak znaleźć równowagę między dostępnością i bezpieczeństwem w sieci

Wed, 19 Jul 2023 00:00:00 +0000

Rozmawiam z Wojtkiem Kutylą o styku dostępności i bezpieczeństwa. Czy bezpieczne musi być niedostępne? Czy dostępne musi być niebezpieczne?

Pełna treść artykułu

Cyberbezpieczeństwo, czyli jak znaleźć równowagę między dostępnością i bezpieczeństwem w sieci

Wed, 19 Jul 2023 00:00:00 +0000

Rozmawiam z Wojtkiem Kutylą o styku dostępności i bezpieczeństwa. Czy bezpieczne musi być niedostępne? Czy dostępne musi być niebezpieczne? Posłuchaj podcast

Dostępnik o nazwie, roli i wartości we WCAG

Fri, 07 Jul 2023 00:00:00 +0000

WCAG ma takie kryterium sukcesu z numerkiem 4.1.2. Jak wiele innych - to kryterium jest dla wielu osób niejasne. A to właśnie ono jest kluczowe dla programistów.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o nazwie, roli i wartości we WCAG

Fri, 07 Jul 2023 00:00:00 +0000

WCAG ma takie kryterium sukcesu z numerkiem 4.1.2. Jak wiele innych - to kryterium jest dla wielu osób niejasne. A to właśnie ono jest kluczowe dla programistów. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o technologiach asystujących

Thu, 22 Jun 2023 00:00:00 +0000

Technologie asystujące to takie, które kompensują ograniczenia wynikające z niepełnosprawności. A jednak korzystają z nich niemal wszyscy, bo są po prostu wygodne.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o technologiach asystujących

Thu, 22 Jun 2023 00:00:00 +0000

Technologie asystujące to takie, które kompensują ograniczenia wynikające z niepełnosprawności. A jednak korzystają z nich niemal wszyscy, bo są po prostu wygodne. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o nadinterpretowaniu WCAG

Thu, 08 Jun 2023 00:00:00 +0000

Oglądam sobie ostatnio sporo stron internetowych sprzedawanych jako dostępne. Mam wówczas poczucie, że ktoś jednak nie do końca zrozumiał WCAG. No i wtedy pojawiają się nadinterpretacje. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o nadinterpretowaniu WCAG

Thu, 08 Jun 2023 00:00:00 +0000

Oglądam sobie ostatnio sporo stron internetowych sprzedawanych jako dostępne. Mam wówczas poczucie, że ktoś jednak nie do końca zrozumiał WCAG. No i wtedy pojawiają się nadinterpretacje.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o porządnym badaniu stron internetowych

Thu, 25 May 2023 00:00:00 +0000

W piątek zrobiłem webinar na temat metodyki badania cyfrowej dostępności stron internetowych. 45 minut to mało i pozostał niedosyt. Dlatego dzisiaj napiszę i dodam łącza. Dzisiaj o WCAG EM.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o porządnym badaniu stron internetowych

Thu, 25 May 2023 00:00:00 +0000

W piątek zrobiłem webinar na temat metodyki badania cyfrowej dostępności stron internetowych. 45 minut to mało i pozostał niedosyt. Dlatego dzisiaj napiszę i dodam łącza. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o GAAD 2023

Thu, 11 May 2023 00:00:00 +0000

Global Accessibility Awareness Day (GAAD) znowu zaskoczył dostępnościowców. Jednak spięliśmy się i mam dla Ciebie serię zaproszeń. Korzystaj, bo za darmochę.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o GAAD 2023

Thu, 11 May 2023 00:00:00 +0000

Global Accessibility Awareness Day (GAAD) znowu zaskoczył dostępnościowców. Jednak spięliśmy się i mam dla Ciebie serię zaproszeń. Korzystaj, bo za darmochę. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o sztucznej inteligencji

Thu, 27 Apr 2023 00:00:00 +0000

Wchodzimy do tunelu i nie wiemy, co będzie na jego końcu. Rewolucja związana ze sztuczną inteligencją przynosi lęk, nadzieję i rozczarowanie. Trochę jak energia atomowa. Dotyczy to także dostępności. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o sztucznej inteligencji - Dostępnik

Thu, 27 Apr 2023 00:00:00 +0000

Pełna treść artykułu

Jak przygotować napisy do filmu?

Wed, 19 Apr 2023 00:00:00 +0000

Napisy do filmów są ważnym elementem dostępności cyfrowej. Dzięki nim można oglądać filmy i zapoznać się z ich treścią nie słysząc ścieżki dźwiękowej. Wbrew pozorom, służy to nie tylko osobom głuchym. Napisy przydadzą się każdemu, kto w konkretnym momencie nie może słuchać, bo dookoła jest bardzo głośno lub chce ukryć, że ogląda film.

Przygotowywanie napisów ręcznie jest pracą ogromnie żmudną, nudną i technicznie trudną. Rewolucja związana ze sztuczną inteligencją dostarcza nam jednak narzędzia, które tę pracę bardzo upraszczają, a przede wszystkim przyśpieszają. Naszym dzisiejszym bohaterem jest Whisper.

Dostępnik o ARIA i zasadach

Fri, 14 Apr 2023 00:00:00 +0000

Kuba Dębski robił kiedyś badania specjalistów od cyfrowej dostępności. W kwestionariuszu było pytanie o znajomość ARIA. Ktoś dowcipnie zapytał, czy chodzi o Aryę Stark? A może wcale to nie był żart… Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o ARIA i zasadach

Fri, 14 Apr 2023 00:00:00 +0000

Pełna treść artykułu

Dostępnik o latarnii morskiej

Sat, 01 Apr 2023 00:00:00 +0000

Strona internetowa powinna być dostępna, szybka i doskonale się wyszukiwać. Opowiem Ci dzisiaj, jak rzucić światło na stronę internetową i to w bardzo prosty sposób. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o latarnii morskiej

Sat, 01 Apr 2023 00:00:00 +0000

Strona internetowa powinna być dostępna, szybka i doskonale się wyszukiwać. Opowiem Ci dzisiaj, jak rzucić światło na stronę internetową i to w bardzo prosty sposób.

Pełna treść artykułu

Zmiany w ustawie o dostępności cyfrowej

Wed, 29 Mar 2023 00:00:00 +0000

Dzisiaj podczas dostępnej środy Adam Pietrasiewicz zaprezentował zmiany, jakie pojawiły się w ustawie o dostępności cyfrowej. W większości są to zmiany precyzujące lub aktualizujące. Postaram się je wymienić z krótkim komentarzem.

Wskazanie odpowiedzialności podmiotu publicznego za dostępność produktów zamówionych przez ten podmiot. Zdarzało się bowiem, że podmioty publiczne uchylały się, uzasadniając że to nie oni, tylko dostawca nie zadbał. (zmiana art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. a)
Do elementów wyłączonych z obowiązku zapewnienia dostępności dodano złożone schematy i dokumentacje techniczne w formie nietekstowej. Faktycznie - wiele z nich trudno uczynić dostępnymi. Jednak już czekam na pytania o to, co jest złożone, a co nie lub ile musi być procent tekstu w tekście, żeby uznać że dokumentacja jest tekstowa, a nie graficzna. (art. 3 ust. 2 pkt 9)
Wyraźne wskazanie, że podmiot publiczny odpowiada za dostępność treści publikowanych na innych platformach. Nie ma zatem już uchylania się, bo Facebook to nie nasz lub nic nie możemy poradzić. (art. 5 ust. 1)
Zaktualizowano także odniesienie do normy europejskiej. Teraz ustawa wskazuje na Polską normę wprowadzającą normę ETSI EN 301 549 V3.2.1:2021. Ciekawe, kiedy trzeba będzie znowu nowelizować ustawę w tym miejscu. (art. 5 ust. 3)
Wprowadzono konkretny termin na zapewnienie dostępności nagrań z transmisji na żywo. Do tej pory było tak, że nagranie trzeba było opublikować natychmiast i nie wiadomo było, co zrobić z napisami czy audiodeskrypcją. Teraz pewnie wiele osób odetchnie z ulgą, bo dostali termin 14 dni na zapewnienie dostępności. Z drugiej strony - to pokazuje, że dla innych multimediów takiego terminu nie ma. Szatański plan. (dodany art. 5a)
Nikt z tego nie korzysta, ale zmieniono przepisy odnośnie powołania się na andmierne koszty. Po pierwsze - uchylić się można od zapewnienia konkretnych elementów, a nie całej strony internetowej. Po drugie - do szacowania kosztów dodano szacowanie korzyści dla osób niepełnosprawnych wynikających z zzapewnienia dostępności. Myślę, że nadal nikt nie będzie korzystał z tej możliwości. (uchylenie art. 8ust 2 i inne wynikające z tych zmian)
Doprecyzowanie kwestii języka deklaracji dostępności. Jak się zdaje, posiadacze ukraińskich lub angielskich wersji językowych stron internetowych mieli wątpliwości. Rozum podpowiada, że jak ktoś korzysta z ukraińskiej wersji językowej, to dlatego że nie zna polskiego i oferowanie mu deklaracji dostępności po polsku jest głupie. Nie rozumiem takich ludzi, ale teraz mają odpowiedź wprost w ustawie. (art. 10 ust. 1)
Możliwość Wskazania komórki organizacyjnej, a nie tylko osoby do kontaktu. Wiele osób ubolewało, że muszą w deklaracji dostępności wskazać osobę do kontaktu. Dostali teraz prawie to czego chcieli - możliwość wskazania komórki organizacyjnej. Napisałem “prawie”, bo z przepisu raczej wynika, że nie mogą wskazać zewnętrznej firmy. A może mogą… (art. 10 ust. 4 pkt 4)
Pojawiła się zmiana odnośnie opisywania skrótów klawiaturowych. Nareszcie ludzie przestaną pisać “na stronie internetowej można korzystać ze standardowych skrótów przeglądarki internetowej”. Dość to było głupie, więc dobrze że jest zmiana. Teraz należy wskazać tylko specjalne skróty działające na tej stronie lub w aplikacji. (art. 10, ust. 4 pkt 4)
Opis dostępności architektonicznej można już publikować gdzieś indziej, a w deklaracji dostępności publikować tylko łącze. Wydawałoby się, że to było już możliwe, ale pewnie znowu pojawiały się w różnych głowach wątpliwości. A ja zapytam - co oznacza “na stronie internetowej” w kontekście tego, że fizycznie ten plik może być przecież gdziekolwiek? (art. 10 ust. 4 pkt 6)
Doprecyzowanie tego, gdzie umieszczać deklarację dostępności aplikacji mobilnej. Ja nie rozumiem, co tam jest napisane i bardzo się tego wstydzę. Najbardziej podejrzewam, że deklaracja podmiotu publicznego będzie miała na końcu linki do aplikacji mobilnych i obok linki do ich deklaracji dostępności. Jeżeli tak, to obawiam się, że użytkownikom trudno będzie znaleźć te deklaracje. (art. 10 ust. 4 pkt 7 i 8)
Ministrowi do spraw informatyzacji dołożono publikowanie informacji, jak przeprowadzać badania dostępności. (art. 12 pkt 5)
Podkreślono, że przy żądaniu zapewnienia dostępności trzeba zapewnić dostępność, a dopiero gdy to jest niemożliwe - dostęp alternatywny. Do tej pory wydawało mi się to oczywiste. (art. 18 ust. 1)
Zmiany w załączniku do ustawy. Po pierwsze - uspójnienie z polskim oficjalnym tłumaczeniem WCAG. Po drugie - uwzględnienie specyfiki aplikacji mobilnych. Dla nich lista będzie krótsza. (załącznik)

Mam nadzieję, że dobrze to zreferowałem. Ja wiem, że tak to działa i ludzie mają mieć napisane jak krowie na rowie. Jednak wciąż mnie to zadziwia. Nowelizacja nie wnosi prawie niczego istotnego. Prawie wszystko można było ogarnąć interpretacjami. Duże zmiany pojawiły się w okolicy art. 8 i w załącznioku do ustawy.

Nowelizacja ustawy o dostępności cyfrowej podczas dostępnej środy

Tue, 28 Mar 2023 00:00:00 +0000

Ustawa o dostępności cyfrowej została znowelizowana. Zmiany nie są rewolucyjne, ale jednak warto je poznać. Adam Pietrasiewicz zaprasza na dostępną środę, żeby punkt po punkcie wyjaśnić wszystkie zmiany.

Dostępnik o deficytach uwagi

Thu, 16 Mar 2023 00:00:00 +0000

Podobno współczesny człowiek przetwarza każdego dnia 100000 słów i 34 gigabajty danych. Nie wiem, jak to policzyli, ale na pewno możemy przyjąć, że jesteśmy atakowani informacją z każdej strony. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o deficytach uwagi

Thu, 16 Mar 2023 00:00:00 +0000

Pełna treść artykułu

Dostępnik o formularzach

Fri, 03 Mar 2023 00:00:00 +0000

Elektroniczny formularz może być cyfrowo dostępny. Jednak najpierw uzgodnijmy, czym jest formularz i po co Ci jest potrzebny. Potem będzie łatwiej. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o formularzach

Fri, 03 Mar 2023 00:00:00 +0000

Elektroniczny formularz może być cyfrowo dostępny. Jednak najpierw uzgodnijmy, czym jest formularz i po co Ci jest potrzebny. Potem będzie łatwiej.

Pełna treść artykułu

Zapraszam na spotkanie o audiodeskrypcji

Wed, 01 Mar 2023 00:00:00 +0000

W spotkaniu weźmie udział Robert Więckowski z Fundacji Kultury bez barier. Spotkanie odbędzie się na platformie Zoom i jest otwarte. Uwaga! Spotkanie będzie nagrywane i jeżeli chcesz w nim wziąć udział, to jednocześnie zgadzasz się na nagranie i ewentualne upowszechnienie swojego głosu. Formuła jest swobodna i można w każdej chwili włączyć mikrofon i zadać pytanie lub skomentować. Można to robić także na chacie. Ramowy program jest następujący:

Czytamy ze zrozumieniem zasadę, wytyczną i kryteria sukcesu WCAG.
Wyjaśniamy czym jest audiodeskrypcja i komu pomaga.
Analizujemy różne przypadki, żeby zdecydować, czy należy stosować audiodeskrypcję, czy nie.
Rozmawiamy, dyskutujemy, kłócimy się.

Mam nadzieję, że podczas spotkania rozwiejemy obawy i uspokoimy niektórych. A innych może przestraszymy. No ale to już tak bywa.

Kolej na kolej, czyli dlaczego dostępność transportu kolejowego jest tak marna, pomimo góry pieniędzy

Thu, 23 Feb 2023 00:00:00 +0000

Tematem tego odcinka jest dostępność transportu kolejowego. Rozmawiam z Piotrem Czarnotą o systemie asysty na dworcach, kupowaniu biletów, dworcach, peronach i wagonach. Trochę poruszyliśmy temat transportu multimodalnego, autobusów i samolotów. Pokiwaliśmy głowami nad brakami w obszarze tego, co pływa. Trochę anegdotek z życia i sporo rozjaśnień. Piotr jest mikolem, ale nie rozszyfruję tego skrótu. Musisz się domyślić lub przesłuchać cały odcinek.

Dostępnik o narzędziach sprawdzających strony internetowe

Thu, 16 Feb 2023 00:00:00 +0000

Młotek sam nie wbija gwoździ. Walidatory same nie sprawdzają dostępności. Jednak są bardzo użytecznymi narzędziami w rękach świadomych użytkowników.

Pełna treść artykułu

Dostępnik o narzędziach sprawdzających strony internetowe

Thu, 16 Feb 2023 00:00:00 +0000

Młotek sam nie wbija gwoździ. Walidatory same nie sprawdzają dostępności. Jednak są bardzo użytecznymi narzędziami w rękach świadomych użytkowników. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o tekstach alternatywnych

Thu, 16 Feb 2023 00:00:00 +0000

Obalmy największe kłamstwo na temat tekstów alternatywnych, by świat stał się prostszy.

Pełna treść artykułu

Coming soon

Wed, 15 Feb 2023 00:00:00 +0000

This is Dostępnik, a newsletter about My personal Substack.

Pełna treść artykułu

Zaproszenie na seminarium o dostępnych uczelniach wyższych

Wed, 15 Feb 2023 00:00:00 +0000

Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego (FIRR) od 15 lat współpracuje z uczelniami wyższymi. W 2008 roku robiłem tourne po Polsce ze szkoleniami dla pełnomocników do spraw osób niepełnosprawnych. FIRR kontynuuje tradycje i zapowiada Seminarium „Akademia dostępności – uczelnia dostępna dla osób z niepełnosprawnościami. Wydarzenie odbędzie się w Wiśle w połowie marca. Kończy się kolejny projekt dotyczący dostępności.

Dostępność i sztuczna inteligencja, czyli światełko w tunelu, czy nadjeżdżający pociąg?

Thu, 09 Feb 2023 00:00:00 +0000

Usiedliśmy sobie z Adamem Zawisnym i ponad godzinę rozmawialiśmy o sztucznej inteligencji. Był Chat GPT, generatory obrazów, rozpoznawanie tekstu, mowy, obrazów, upraszczanie tekstów i wiele innych tematów. Wydaje się, że uzgodniliśmy się w kilku rzeczach. Po pierwsze - nigdy nie można ufać SI bezrefleksyjnie. Po drugie - sztuczna inteligencja i dostępność mogą współdziałać. Po trzecie - że temat jest fascynujący i warto go eksplorować. Pomimo brawurowej zapowiedzi, nie puszczam nagrania obrobionego przez SI. Jak posłuchałem, to jednak sam zrobiłem normalizację i odszumianie. To dowód na to, że jednak trzeba kontrolować, co ta cała SI robi.

Dostępne wykresy od Highchart

Tue, 07 Feb 2023 00:00:00 +0000

Dostępne wykresy to ciekawy zakątek dostępności cyfrowej. Bywa tak, że wykres prezentuje jakąś zmienność, którą można opisać słownie jako alternatywę tekstową. To jednak nie do końca jest przecież to, bo taki opis jest subiektywny.

Jednym z podejść do tego problemu są wykresy w systemie iOS. Takie wykresy można znaleźć w kilku aplikacjach, zwłaszcza związanych ze zdrowiem. Częściowo zrobione spotykałem także w aplikacjach zewnętrznych, ale twórcy zatrzymali się w połowie drogi.

Dostępnik o magicznych nakładkach poprawiających dostępność

Thu, 02 Feb 2023 00:00:00 +0000

Mamy takie czasy, że wszyscy chcą osiągać cele szybko i bez wysiłku. Dodatkowo wierzą w magiczną moc technologii, w tym przede wszystkim informatycznej. To zazwyczaj nie działa. Czytaj w Dostępniku

Dostępnik o magicznych nakładkach poprawiających dostępność

Thu, 02 Feb 2023 00:00:00 +0000

Mamy takie czasy, że wszyscy chcą osiągać cele szybko i bez wysiłku. Dodatkowo wierzą w magiczną moc technologii, w tym przede wszystkim informatycznej. To zazwyczaj nie działa.

Pełna treść artykułu

Codzienne porady w styczniu

Tue, 31 Jan 2023 00:00:00 +0000

Jeżeli zaglądasz na Quizally, to na pewno rzuciły się Ci w oczy codzienne porady na temat dostępności. Pomysł podrzucił, a przede wszystkim zrealizował, Piotr Osipa. Ja zasiliłem treściami, a w kodzie dodałem tak troszeczkę od siebie. Warto zatem podsumować ten pierwszy miesiąc, zanim zacznie się kolejny.

Może najpierw cyferki. Nasze porady przeczytało do 29 stycznia ponad 700 unikalnych użytkowników. Zostały wyświetlone ponad 1400 razy. Odwiedzanie porad przełożyło się także na wzrost zainteresowania quizami, z czego się bardzo cieszę. Odwiedzali nas głównie użytkownicy z Polski, ale byli także z USA, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemiec i Chin. Te chińskie podejrzewam o niecne zamiary, ale statystyka to statystyka.

Teksty alternatywne, czyli krytycznie o kryterium 1.1.1. WCAG

Sat, 28 Jan 2023 00:00:00 +0000

Nie wiem, czy po pierwszym odcinku można już pisać o cyklu, ale przedTobą pierwsza odsłona cyklu Krytycznie o kryteriach. W saloniku miałem sporo gości, z których część słychać, a część nieśmiało pisała tylko na chacie. Na warsztat wzięliśmy sobie kryterium sukcesu WCAG 1.1.1 Treść nietekstowa. Przeczytaliśmy wytyczną, kilka kryteriów sukcesu, żeby zaproponować sposób tworzenia tekstów alternatywnych do grafik. Mam nadzieję, że Ci się przyda. A za jakiś czas kolejne spotkanie. Możesz wskazać kryterium sukcesu WCAG w formularzui dołączyć do spotkania. Miłego słuchania.

Dostępnik o tekstach alternatywnych

Thu, 19 Jan 2023 00:00:00 +0000

Obalmy największe kłamstwo na temat tekstów alternatywnych, by świat stał się prostszy. Czytaj w Dostępniku

Akcja - ewakuacja, czyli kogo i jak ratować, a kogo już nie