AI i niepełnosprawność: poufność, nadzór i włączenie

Europejskie Forum Osób Niepełnosprawnych (EDF) prowadzi serię newsletterów śledzących politykę AI z perspektywy praw osób z niepełnosprawnościami. Dziesiąty numer podsumowuje to, co działo się na początku 2026 roku — i jest sporo do omówienia.

Dobra wiadomość z Parlamentu Europejskiego: 451 głosów za, 45 przeciw — przegłosowano nowe zabezpieczenia wymagające nadzoru ludzkiego w decyzjach pracowniczych oraz zakaz przetwarzania wrażliwych danych do monitorowania pracowników. EDF aktywnie naciskał na to rozwiązanie razem z organizacjami praw cyfrowych. To konkretna, wymierna zmiana.

Jednocześnie trwa walka o przejrzystość w unijnym AI Omnibus. Koalicja 60 organizacji sprzeciwiła się usunięciu artykułu 49(2), który nakłada obowiązki przejrzystości na dostawców AI. Bez niego firmy mogłyby samodzielnie zwalniać się z zabezpieczeń — bez żadnego publicznego nadzoru. To klasyczny przykład, jak deregulacja “dla uproszczenia przepisów” może w praktyce osłabić prawa ludzi.

Ciekawy jest też fragment o inteligentnych okularach. Z jednej strony to realne narzędzie dostępności — dla osób niewidomych i głuchych. Z drugiej: kamery i mikrofony w przestrzeni publicznej budzą uzasadnione obawy o prywatność osób postronnych. Newsletter wprost przypomina, że ruch na rzecz osób z niepełnosprawnościami musi walczyć o dostęp, ale nie kosztem praw innych. To rzadka, uczciwa samoocena.

Warto przeczytać w całości: Disability rights in the age of AI: confidentiality, oversight and inclusion (Kave Noori)